Etymologia uralska

znaczenie	PU	fiński	estoński	lapoński	mordwiński	maryjski	udmurcki	komi	chantyjski	mansyjski	węgierski	nieniecki	nostratyckie
żyć	*elä-	elä-	ela-	ælle-	eŕa-	əle-	ul-	ol-	jel- ‘żyła wodna’	ilt- ‘być zdrowym’	él-	jīĺe-	*ʔelA
stopa	*jalka	jalka	jalg	juol'ge	jalgo	jal					gyalog ‘piechur’		*ɫaḳV
ryba	*kala	kala	kala	guolle	kal	kol			xul	kōl	hal	χāĺe	*ḳUlV
umrzeć	kale-, kaxli-, *kōla-	kuole-	koole-	goal- ‘marznąć’	kulo-	kole-	kul-	kul-	kăla-, kolta	xōl-	hal-	χā-	kolʔa, KolV
ręka	*käte	käsi	käsi	giehta	keď	kit	ki	ki	köt	kāt	kéz	—	*gatV
samiec	*kojera	koira ‘pies’, koiraks-	koer					ki̮r ‘pies samiec’	kar	xār	here ‘truteń, próżniak; jądro’	xora	*gujrV
trzy	kolme, kormɜ	kolme	kolm	gǫlbmâ	kolmo	kə̑m	kwiń	kujim	xəḷum	xūrum	három
kość	*luwe	luu	luu		lovaža	lu	li̮	li̮	lŏɣ	luw	láb ‘noga’	lī	*ŋVlV
iść	mene-, meni-	mennä	minema	mânnât	—	mija-	mi̮n-	mun-	mən-	min-	megy/men-	ḿiń-	*meŋV
wątroba	mëksa, mïksa	maksa	maks	muökssie	makso	mokš	mus	mus	mugəl	mājt	máj	mi̮t	*mVḳV
myć	mośke-, muśke-	—	mõskma	—	muśke-	muška-	mi̮śki̮-	mi̮śki̮-	—	—	mos-	masă	*mVskV
jajko	*muna	muna	muna	mânne	mona	muno			mon ‘jądro’	mon ‘jądro’	mony (dial.)	mānī ‘worek’	mVnV ~ mVŋV
gniazdo	*pesä	pesä	pesa	beassi	pize	pəžaš	puz	poz	pĕl	piťī	fészek	piďe
żyła, ścięgno	sëne, sïxni	suoni	soon	suotna	san	šün	se̮n	se̮n	lan	tān	ín	tē	*sonHV
oko	*śilmä	silmä	silm	čâĺbme	śeĺme	šińća	śin	śin	sem	sam	szem	sew	*silV
wiatr	*towle	tuuli	tuul			tul ‘burza’	te̮l	te̮l
ogień	*tule	tuli	tuli	dǫllâ	tol	tul	ti̮l	ti̮l-	—	—	—	tū	*ṭülV
noc	*üje-	yö	öö	iggjâ	vä, ve		uj	voj	ĕj	jī	éj		*ŋūjV

znaczenie	PU	fiński	estoński	lapoński	mordwiński	maryjski	udmurcki	komi	chantyjski	mansyjski	węgierski	nieniecki	nostratyckie

Jeśli nie zaznaczono inaczej, formy lapońskie są północnolapońskie, formy mordwińskie – erzjańskie, komi – zyrjańskie.

Przykłady etymologii nostratyckich

*ʔelA ‘żyć’:

ałt. *ḗlV ‘pokój; naród’: tur. il, mong. el ‘krewni’, ewenk. elke ‘pokojowy, spokojny’;
kartw. *el- ‘naród’: gruz. dial. el-, swań. l-i ‘jest’;
draw. *il- ‘dom’: tamil. il.

*gatV ‘ręka’:

ie. ghed-: wal. genni ‘rozumieć’, łac. prehendō ‘brać’, gr. khandánō ‘brać’, goc. begitan ‘znaleźć’, ang. get ‘dostać’, alb. gjëndem ‘zostałem znaleziony’.

*gujrV ‘dzikie zwierzę’:

ie. *ǵhwēr-: toch. B śer- ‘polować’, gr. thḗr ‘dzikie zwierzę’, lit. žvėrìs, pol. zwierzę;
ałt. *gúri ‘jeleń, dzikie zwierzę’: mong. görügen, görügesün, ewenk. gurnun ‘wiewiórka’, koreań. korani ‘jeleń’;
draw. *gor_- ‘jeleń’, telugu gor_r_e;
czuk-kam. *'əɣʷrə-nik ‘zwierzę’: czukcz. ɣə́nnik, itelm. wirnik, ɣirnik.

*ḳUlV ‘ryba’:

ie. *(a)skʷal-, *kʷal-: łac. squalus, gr. áspalos, stnord. hvalr ‘wieloryb’, ang. whale, aw. kara- ‘mityczna ryba’, prus. kalis ‘sum’;
ałt. *k`ùla: mong. qalimu ‘wieloryb’, ewenk. ollo ‘ryba’ (< *xol-sa), śjap. kàrèfí ‘flądra, gładzica’;
kartw. *ḳalmax- ‘ryba’: swań. ḳalmax;
draw. *kol- ‘rodzaj ryby’.

*kolʔa ‘umierać’, *KolV ‘zabijać’, *q̇Aĺ/ḷʕV:

ie. *gʷelə-: toch. kwäl- ‘upadać’, wal. aballu ‘ginąć’, korn. bal ‘dżuma’, łac. vallessit ‘poległ, zginął’, stnord. kvelja ‘uderzać’, ang. kill ‘zabijać’, orm. kełem ‘męczyć, zadawać ból’, lit. gélti, pol. żal;
ie. *kola-, *klaH- ‘bić, łamać, zabijać’;
kartw. *ḳal- ‘zabić’: gruz. ḳal-, ḳl-, swań. č̣aw ‘śmiertelna choroba’;
kartw. *q̇lw- ‘łamać’: zań. q̇wil-, swań. -q̇law-;
draw. *kol- ‘zabić’, tamil. kol-.

*ɫaḳV ‘noga, stopa’:

ie. *Hlak-: łac. lacertus ‘mięśnie’, gr. láks ‘pieszo’, stnord. lǟr n ‘udo’, leggr ‘noga’, ang. leg ‘noga’, skr. r̥kṣálā, r̥cchárā ‘część nogi’, orm. ołokh ‘kostka’, prus. lakno ‘spodnie’;
ałt. *ĺak`V ‘ubranie z futra’: baszk. jaqı ‘płaszcz’, mong. daqu ‘kożuch’, mandż. laqu ‘ciepłe spodnie’.

*ŋūjV ‘noc’:

ie. *au- ‘nocować’: gr. iáuō ‘spać’;
ałt. *ŋū́ju ‘spać’: turk *ū-dı-, tur. uju-, oroc. ŋua-, stjap. wi-na-.

*ŋVlV ‘dłoń, łokieć’:

ie. *ōl- ‘łokieć’: wal. elin, łac. ulna, gr. ōlénē, goc. alīna ‘łokieć (miara)’, ang. ell, ellbow, skr. āṇí- m. ‘część nogi nad kolanem’; aratní-, ratni- ‘łokieć’, orm. ołn ‘bark’, ulu ‘ts.’, olokh ‘kość’, alb. llërë ‘przedramię’, lit. úolektis ‘łokieć’, alkū́nė ‘t.s.’, PS *olkъtь, pol. łokieć;
ałt. *ŋā̀li: tur. el ‘ręka’, ewenk. ŋāle;
kartw. *ɣlia- ‘dół łokciowy’: gruz. i-ɣlia, megr. rɣia, ɣia, swań. ɣlia, laz. ɣala-ǯiǯ-;
draw. *el-mb- ‘kość’: tamil. elumpu, telugu emmu (por. węg.);
esk-aleut.: *nănəʁ ‘kość’.

Linki

Darmowy hosting zapewnia PRV.PL